درحالیکه با آغاز سال ۱۴۰۵ انتظار میرفت سفرههای دهکهای پایین جامعه با اصلاح نرخ کالابرگ و انطباق آن با تورم رنگ و بوی تازهای به خود بگیرد، اما گزارشهای میدانی و روایتهای فعالان صنفی حکایت از بروز یک گره کور در چرخه توزیع کالاهای اساسی دارد.
اکنون نه تنها وعده افزایش اعتبار کالابرگ در پیچ و خم بودجه و اعتبارات دولتی معطل مانده، بلکه تاخیر در پرداخت مطالبات فروشگاههای متصل به طرح، بقای کسبوکارهای کوچک را با تهدیدی جدی مواجه کرده است. این وضعیت باعث شده تا بسیاری از شهروندان پس از مراجعه به مراکز خرید، با پاسخ منفی فروشندگان برای پذیرش کالابرگ مواجه شوند؛ پاسخی که ریشه در خالی شدن جیب فروشنده برای پر ماندن یخچال مشتری دارد.
درحالیکه اعتبار کالابرگ خانوارها در سامانه فعال است و مسئولان از تسویه روزانه یا حداکثر چهار تا پنجروزه با فروشگاهها سخن میگویند، شماری از سوپرمارکتها، فروشگاههای محلی و غرفههای عرضه مواد پروتئینی گلایه دارند که مطالباتشان پس از گذشت بیش از دو هفته و در مواردی از ماههای گذشته هنوز پرداخت نشده است؛ تاخیری که سرمایه در گردش کسبه را بلعیده و برخی فروشندگان را ناچار به توقف فروش کالابرگی کرده است. فروشنده کالا را با سرمایه شخصی خریداری و به مشتری تحویل داده، اعتبار از حساب خانوار کسر شده، اما وجه معامله در مهلت مقرر به حساب فروشگاه بازنگشته است. عمق این موضوع زمانی آشکار میشود که بدانیم در شرایط تورمی فعلی، حتی تاخیر دو هفتهای در بازگشت پول برای یک فروشنده خرد به معنای زیان قطعی است. قیمت اقلام اساسی نظیر مرغ، گوشت و روغن با سرعتی تغییر میکند که فروشنده پس از دریافت طلب خود با ۱۴روز تاخیر، دیگر قادر به جایگزینی همان حجم کالا در قفسههای فروشگاهش نیست.
یک مغازهدار که عرضهکننده مواد پروتئینی است، پرده از ابعاد این ضرر برداشته و اظهار کرد: «مردم کالای خود را میخرند و هر وعده خرید هم رقمی بین حداقل دومیلیون تومان تا چهارمیلیون تومان است و این از اعتبار کالابرگشان کم میشود؛ اما به حساب ما پولی نیامده است. حدودا ۴۰۰میلیون تومان از دولت طلب دارم؛ من روزانه این پول را به گردش درمیآورم و حالا دستم خالی شده است. چندتا چک هم دارم که احتمالا برگشت بخورد و به مردم بدهکارم؛ پشت دستم را داغ کردم که دیگر کالابرگ ندهم.»
محمد یکی از مصرفکنندگان کالابرگ نیز از این وضعیت ناراضی است گفت: «من برای استفاده از کالابرگ به قصابی رفته بودم، پس از سفارش و بستهبندی گوشت مورد نیازم به فروشنده گفتم که میخواهم از کالابرگ استفاده کنم؛ اما فروشنده گفت بهدلیل عدم پرداخت طلبی که دارد این کار را نمیکند و باید آزاد پرداخت کنم. خدا رو شکر در آن زمان پول در حسابم بود وگرنه آبرویم میرفت؛ اما این وضعیت درست نیست. حداقل اعلام کنند این مغازهها کالابرگ ارائه نمیدهند.» بسیاری از مردم در چنین شرایطی قرار گرفتند و از کالابرگ خود استفاده نکردند. این در حالی است که مهلت پایانی استفاده از کالابرگ تا پایان ماه اعلام شده است.
این وضعیت تنها مختص به پایتخت نیست. مختار احمدی، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان مرکزی، نیز ضمن تایید وجود مطالبات انباشته، اعلام کرد: «مطالبات بیش از چهارهزار فروشگاه متصل به طرح کالابرگ در استان طی هفته جاری و هفتههای آتی به مرور پرداخت خواهد شد.» در چنین شرایطی بسیاری از فروشگاههایی که پیشتر مرغ و اقلام اساسی را با کالابرگ عرضه میکردند، اکنون بهدلیل عدم تسویه حساب، از پذیرش کارتهای کالابرگ خودداری میکنند.
سوی دیگر مصائب کالابرگ، به وعدههای تحققنیافته دولت در سال۱۴۰۵ بازمیگردد. با وجود اینکه مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس بارها بر ضرورت افزایش نرخ کالابرگ متناسب با تورم سال جدید تاکید کرده بودند؛ اما همچنان این اعتبار با مبالغ قبلی شارژ میشود. این ثبات قیمتی در اعتبار کالابرگ، درحالیکه قیمت کالاها در بازار آزاد مسیر صعودی را طی میکند، عملا قدرت خرید مردم را کاهش داده و جذابیت طرح را برای دهکهای هدف از بین برده است. الهام آزاد، عضو کمیسیون برنامهوبودجه مجلس، در گفتوگو با همشهریآنلاین با اشاره به نارضایتی مردم از مبلغ ناچیز کالابرگ گفت: «ما در میان مردم حضور داریم و میبینیم که شهروندان میگویند با این مبلغ بسیار ناچیز شاید تنها بتوان یک یا n, قلم کالای اساسی را تامین کرد. » وی از طرحی برای افزایش پلکانی مبلغ کالابرگ خبر داد که ابتدا دهکهای یک تا سه را پوشش دهد، اما تا به امروز، این طرحها در حد رایزنی باقی مانده و سفرههای مردم همچنان با ارقام سال گذشته سنجیده میشود.
