رئیس اتحادیه صنف فروشندگان نوشتافزار تهران و لوازم مهندسی با اشاره به ابعاد فرهنگی و اقتصادی صنعت نوشتافزار اظهار كرد: نوشتافزار را نباید صرفاً كالایی مصرفی و تجاری دانست؛ چراكه این محصولات در طول سال تحصیلی به طور مستمر در كنار دانشآموزان قرار دارند و از طریق طرحها، تصاویر و شخصیتهای درجشده روی خود، با كودكان ارتباط برقرار میكنند.
وی افزود: نوشتافزار به دلیل ارتباط روزانه با دانشآموزان، میتواند بهعنوان یك رسانه اثرگذار عمل كند و در شكلدهی به علایق، سلیقهها و حتی هویت فرهنگی نسل جدید نقش داشته باشد. از این منظر، صنعت نوشتافزار بخشی از عرصه فرهنگی كشور است و باید در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای فرهنگی و اقتصادی، با نگاه جدیتری موردتوجه قرار گیرد.
رئیس اتحادیه صنف نوشتافزار تهران با بیان اینكه شخصیتهای خارجی سالها از طریق انیمیشن، بازیهای رایانهای، فیلم و تبلیغات در ذهن كودكان تثبیت شدهاند، گفت: كشورهای مختلف برای ساخت و معرفی شخصیتهای جذاب، سرمایهگذاریهای سنگینی انجام دادهاند و به همین دلیل، بسیاری از كودكان با ابرقهرمانان و شخصیتهای كارتونی خارجی ارتباط عاطفی برقرار كردهاند. در چنین شرایطی، تولید نوشتافزار با طرحهای ایرانی، بدون پشتوانه فرهنگی و رسانهای مناسب، نمیتواند بهتنهایی با این رقبای قدرتمند مقابله كند.
گلستانی با اشاره به تجربه شخصیتهای «دارا و سارا» ادامه داد: تجربههای گذشته نشان داد كه نمیتوان با رویكرد دستوری، شخصیت یا محصولی را به كودك تحمیل كرد. كودك باید یك شخصیت را بپسندد و با آن ارتباط برقرار كند؛ بنابراین، شخصیتهای ایرانی باید از جذابیت بصری، داستان مناسب و قابلیت رقابت با نمونههای خارجی برخوردار باشند. اگر قرار است كودكان از محصولات ایرانی استقبال كنند، باید شخصیتهایی طراحی شوند كه آنان باعلاقه و از روی انتخاب، خواهان استفاده از آنها باشند.
وی لازمه تحقق این هدف را همكاری مجموعهای از نهادهای فرهنگی دانست و بیان كرد: آموزشوپرورش، رسانه ملی، شبكههای كودكونوجوان، سینما، كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان و سایر نهادهای مرتبط باید در زمینه تولید و معرفی شخصیتهای ایرانی نقشآفرینی كنند. شكلگیری یك شخصیت ماندگار، تنها از مسیر چاپ تصویر آن روی دفتر یا كیف مدرسه امكانپذیر نیست، بلكه این شخصیت باید در قالب داستان، پویانمایی، بازی و برنامههای رسانهای به كودكان معرفی شود.
رئیس اتحادیه صنف نوشتافزار تهران درباره روند تولید محصولات داخلی گفت: در یك دهه گذشته، رویكردها نسبت به نوشتافزار ایرانی تغییر كرده و بخشی از تندرویهای گذشته كنار گذاشته شده است. اكنون تولیدكنندگان تلاش میكنند از شخصیتهای ملی و طرحهایی استفاده كنند كه هم هویت ایرانی داشته باشند و هم از نظر ظاهری برای كودكان جذاب باشند. همین تغییر نگاه، در كنار توسعه تولید داخلی، باعث شده است سهم محصولات ایرانی در بازار افزایش یابد و حضور شخصیتهای خارجی تا حدودی كمرنگتر شود.
گلستانی وضعیت فعلی بازار را از نظر گرایش مصرفكنندگان، تقریباً پنجاهپنجاه توصیف كرد و افزود: اگرچه محصولات ایرانی توانستهاند جایگاه بهتری در بازار پیدا كنند، اما هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله وجود دارد. هدف نهایی باید آن باشد كه كودكان و نوجوانان، شخصیتهای ایرانی را بهاندازه نمونههای خارجی دوست داشته باشند و انتخاب محصولات داخلی برای آنان به یك انتخاب جذاب و طبیعی تبدیل شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به موضوع صادرات نوشتافزار اشاره كرد و گفت: طی دو یا سه سال گذشته، اقداماتی برای ورود جدیتر محصولات ایرانی به بازارهای خارجی در حال شكلگیری بود، اما بیثباتی اقتصادی، نوسان نرخ ارز، دشواری تأمین مواد اولیه و برخی مشكلات مربوط به قوانین صادراتی، این روند را با اختلال مواجه كرده است.
رئیس اتحادیه صنف نوشتافزار تهران ادامه داد: تولیدكننده زمانی میتواند با خریدار خارجی قرارداد پایدار ببندد كه نسبت به قیمت مواد اولیه، هزینه تولید و شرایط اقتصادی آینده اطمینان داشته باشد. در شرایطی كه نوسانهای اقتصادی امكان برنامهریزی را كاهش میدهد، تولیدكنندگان نمیتوانند تعهدات بلندمدت و قابل اتكایی به مشتریان خارجی ارائه كنند. به همین دلیل، باوجود ظرفیتهای موجود، هنوز بازار صادراتی معنادار و پایداری برای نوشتافزار ایرانی شكل نگرفته است.
گلستانی همچنین درباره وضعیت شبكه توزیع و استقبال فروشندگان از تولیدات داخلی اظهار كرد: با كاهش نگاه دستوری و پررنگتر شدن سازوكار بازار، فروشندگان نیز بیش از گذشته به محصولات ایرانی توجه نشان دادهاند. در بسیاری از فروشگاهها، بخش قابلتوجهی از قفسهها به كالاهای داخلی اختصاص دارد و در برخی حوزهها، از جمله دفتر، تولید داخل توان پاسخگویی به نیاز كشور را دارد و وابستگی به واردات بسیار محدود شده یا عملاً وجود ندارد. وی بااینحال درباره كاغذ مورداستفاده در تولید نوشتافزار گفت: وضعیت كشور در زمینه تولید كاغذ با سایر بخشها تفاوت دارد. به دلیل محدودیت منابع سلولزی و ملاحظات زیستمحیطی، ظرفیت تولید كاغذ در ایران محدود است. بخش عمده كاغذ تولیدشده نیز برای چاپ كتابهای درسی از سوی آموزشوپرورش مصرف میشود و كاغذ موردنیاز برای محصولاتی مانند دفتر، كاغذ A۴ و A۵، عمدتاً از خارج تأمین میشود؛ بنابراین، زمانی كه از تولید داخلی نوشتافزار سخن میگوییم، در بسیاری از موارد منظور برش، چاپ، طراحی، صحافی و تبدیل مواد اولیه به محصول نهایی در داخل كشور است.
رئیس اتحادیه صنف نوشتافزار تهران، مهمترین دغدغه فعلی این صنف را كاهش قدرت خرید مردم دانست و گفت: افزایش قیمتها باعث شده خانوادهها در هنگام خرید بااحتیاط بیشتری رفتار كنند و بسیاری از كودكان نتوانند اقلامی را كه دوست دارند، تهیه كنند. این مسئله علاوه بر فشار اقتصادی بر خانوادهها، میتواند بر انگیزه و روحیه دانشآموزان نیز اثر بگذارد.
گلستانی با تأكید بر ضرورت حمایت دولت از خانوادهها و فعالان این صنف پیشنهاد كرد: اقلام پرمصرف نوشتافزار از مالیات بر ارزش افزوده معاف شوند. به گفته وی، گردش مالی این صنف كمتر از ۲۰ همت است و درآمد دولت از محل مالیات بر ارزش افزوده این بخش نیز كمتر از دو همت برآورد میشود؛ بنابراین، دریافت این مالیات در نهایت رقم قابلتوجهی برای دولت ایجاد نمیكند، اما میتواند به افزایش قیمت كالاها و تحمیل فشار بیشتر بر مردم منجر شود.
وی افزود: كاهش هزینههای نهایی نوشتافزار میتواند به تأمین آسانتر نیازهای تحصیلی دانشآموزان كمك كند و مانع از آن شود كه خانوادهای به دلیل مشكلات مالی، در تهیه لوازم ضروری مدرسه با مشكل مواجه شود. حمایت از این صنعت، در واقع حمایت همزمان از تولید، فرهنگ و آموزش است.
گلستانی در پایان گفت: فعالان صنف نوشتافزار باوجود دشواریهای اقتصادی، باانگیزه و علاقه به كار خود ادامه میدهند؛ چراكه نتیجه كار آنان تنها فروش یك كالا نیست، بلكه كمك به آغاز سال تحصیلی كودكان و فراهمكردن زمینه شادی و آرامش آنان است. این صنف تقریباً یازده ماه سال را برای فصل بازگشایی مدارس و اوج فروش انتظار میكشد و برای عبور از مشكلات موجود، به ثبات اقتصادی، حمایت سیاستگذاران و توجه جدیتر به ابعاد فرهنگی نوشتافزار نیاز دارد.
